Υγειονομική βόμβα από την ανεξέλεγκτη ρίψη και καύση πλαστικών και αμίαντου σε αγροτική έκταση κοντά στη Βιομηχανική Περιοχή στον Δήμο Δέλτα. H νέα αυτοψία της Voria αποκαλύπτει τοξικούς καπνούς να βγαίνουν από πλαστικά και πλάκες αμιάντου, ενώ το στάσιμο νερό έχει αποκτήσει ένα επικίνδυνο πράσινο χρώμα. Η εισροή οξυγόνου μέσω των ρωγμών του εδάφους —που δημιουργούνται από τον συνδυασμό έντονης ξηρασίας, υψηλών θερμοκρασιών και ξαφνικών βροχοπτώσεων— τροφοδοτεί ασταμάτητα τις εστίες που σιγοκαίνε κάτω από τόνους χώματος.
Η κατάσταση αποτελεί μια εξαιρετικά σοβαρή περιβαλλοντική και υγειονομική απειλή. Εξαιτίας της καύσης των πλαστικών, που έχουν αναφλεγεί ακόμη και κάτω από το χώμα, εκλύονται τοξικοί καπνοί γεμάτοι διοξίνες, φουράνια και βαρέα μέταλλα, ουσίες εξαιρετικά επικίνδυνες για την υγεία και, φυσικά, για το υπέδαφος της περιοχής.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στάσιμα νερά πράσινου χρώματος μετά από τις πρόσφατες βροχοπτώσεις, καθώς τα υγρά υπολείμματα εισχωρούν στη γη και στον υδροφόρο ορίζοντα. Η ρύπανση της ατμόσφαιρας προκαλεί έντονη ανησυχία στους εργαζόμενους και ιδιοκτήτες επιχειρήσεων της βιομηχανικής περιοχής της Σίνδου και ζητούν να αντιμετωπιστεί άμεσα το πρόβλημα.
Σύμφωνα με τους αστυνομικούς του Τμήματος Περιβαλλοντικής Προστασίας της Διεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Θεσσαλονίκης στη συγκεκριμένη γεωργική έκταση γινόταν ανεξέλεγκτες απορρίψεις αποβλήτων εκσκαφών κατασκευών και κατεδαφίσεων (ΑΕΚΚ), πλαστικών ανακυκλώσιμων υλικών και άλλων σύμμεικτων στερεών αποβλήτων με διάστρωση και επιχωμάτωσή τους.
Στη συγκεκριμένη έκταση καταγράφεται εκτεταμένη απόρριψη στερεών αποβλήτων (πλαστικά, σακούλες) μαζί με φύλλα αμίαντου (πιθανόν τσιμεντοαμίαντος). Η απόρριψη αμιαντούχων υλικών σε ανοιχτό χώρο και σε επαφή με νερό είναι ιδιαίτερα επιβαρυντική, καθώς η φθορά και ο θρυμματισμός των φύλλων με την πάροδο του χρόνου μπορεί να απελευθερώσει ίνες αμιάντου στον αέρα και στο νερό.
Ο αμίαντος κατατάσσεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως αποδεδειγμένα καρκινογόνος για τον άνθρωπο (ομάδα 1Α), χωρίς να υπάρχει τεκμηριωμένο ασφαλές όριο έκθεσης. Η εισπνοή ινών αμιάντου συνδέεται με μεσοθηλίωμα, καρκίνο του πνεύμονα και αμιάντωση ή ασβέστωση (πάχυνση – ίνωση του πνευμονικού ιστού), παθήσεις που συχνά εκδηλώνονται με μεγάλη χρονική καθυστέρηση (10–40 έτη) μετά την έκθεση.
Παράλληλα, σε ένα από τα τεκμήρια το νερό εμφανίζεται πρασινωπό και θολό, εύρημα συμβατό με ρύπανση από οργανικό φορτίο ή ευτροφισμό, πιθανόν λόγω διαρροής/αποσύνθεσης των απορριπτόμενων υλικών.
Κατάλοιπα καύσης αποβλήτων
Σε δεύτερο σημείο της έκτασης καταγράφεται μια εκτεταμένη μάζα μαύρου και γκρίζου χρώματος, χαρακτηριστική καμένων υλικών και αποβλήτων. Η ανεξέλεγκτη καύση στερεών αποβλήτων σε ανοιχτό χώρο (open burning), χωρίς τις συνθήκες ελεγχόμενης, υψηλής θερμοκρασίας αποτέφρωσης που εφαρμόζονται σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις, είναι γνωστό ότι παράγει σύνθετο μείγμα ατμοσφαιρικών ρύπων. Στους ρύπους αυτούς περιλαμβάνονται αιωρούμενα σωματίδια (PM2.5/PM10), διοξίνες και φουράνια (persistent organic pollutants, γνωστά καρκινογόνα και ενδοκρινικοί διαταράκτες), πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες (PAHs), καθώς και βαρέα μέταλλα, ιδιαίτερα όταν καίγονται πλαστικά, βαμμένα ή επεξεργασμένα υλικά.
Η εισπνοή τέτοιων ρύπων συνδέεται με αναπνευστικά προβλήματα (βρογχίτιδα, επιδείνωση άσθματος), καρδιαγγειακή επιβάρυνση, και μακροπρόθεσμα με αυξημένο καρκινογόνο κίνδυνο. Η καύση γίνεται πολύ κοντά σε λιμνάζοντα νερά, η εναπόθεση στάχτης και μερικώς καμένων καταλοίπων σε υγρό περιβάλλον διευκολύνει την έκπλυση (leaching) τοξικών ουσιών στο έδαφος και ενδεχομένως στον υδροφόρο ορίζοντα ή σε επιφανειακά ύδατα, με πιθανές επιπτώσεις στην ποιότητα του πόσιμου και του αρδευτικού νερού και στα τοπικά οικοσυστήματα (τοξικότητα σε υδρόβιους οργανισμούς, βιοσυσσώρευση ρύπων στην τροφική αλυσίδα).
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Ένωσης Ελλήνων Χημικών/Περιφερειακό Τμήμα Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας, Βασίλη Κουλό, το σύνολο του υλικού τεκμηριώνει δύο συνυπάρχουσες μορφές περιβαλλοντικής επιβάρυνσης:
– Ανεξέλεγκτη απόρριψη στερεών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων φύλλων αμιάντου, εντός ή σε άμεση γειτνίαση με υδάτινο ρέμα.
– Ανεξέλεγκτη καύση αποβλήτων σε ανοιχτό χώρο, με κατάλοιπα σε επαφή με νερό.Η συνδυασμένη παρουσία των δύο αυτών φαινομένων ενισχύει την εικόνα ενός ανεξέλεγκτου και παράνομου σημείου απόρριψης και καύσης αποβλήτων με πολλαπλές οδούς έκθεσης (εισπνοή, επαφή με το έδαφος, μόλυνση νερού).
Σε εξέλιξη η έρευνα των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ
Η έρευνα και η διαδικασία σύνταξης της προσωρινής έκθεσης από τους Επιθεωρητές Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκονται σε εξέλιξη, με σκοπό την πλήρη καταγραφή των ευρημάτων από τις δύο αυτοψίες.Σε αυτό το στάδιο γίνεται η σύνταξη τη προσωρινής έκθεσης και αναμένεται να κληθούν οι εμπλεκόμενοι στην υπόθεση της ρυπανσης ώστε να δώσουν εξηγήσεις. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας θα συνταχθεί η οριστική έκθεση και σε αυτή θα προβλέπονται τα πρόστιμα, αλλά και οι απαραίτητες διορθωτικές ενέργειες που θα αναλάβουν όσοι προκάλεσαν τη ρύπανση.
Ο Γιώργος Κωνσταντινίδης, μέλος της περιβαλλοντικής ομάδας «Εχεδώρου Φύσις», ανέφερε, μιλώντας στη Voria.gr, ότι «έχουμε επισημάνει από την πρώτη στιγμή τη βραδυφλεγή βόμβα που έχει δημιουργηθεί στην περιοχή μας. Ανά πάσα στιγμή μπορούμε να έχουμε μια νέα φωτιά που θα καίει πάλι για μέρες. Μπορεί οι ένοχοι να οδηγήθηκαν στο αυτόφωρο, αλλά το πρόβλημα αυτής της τεράστιας τοξικής μόλυνσης παραμένει. Ζητάμε για αρχή να ληφθούν μέτρα πρόληψης και στη συνέχεια μια οριστική λύση με απομάκρυνση των επικίνδυνων για την υγεία μας υλικών».
Οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία από την καύση αμίαντου και πλαστικών
Ολέθριες συνέπειες έχει για τη δημόσια υγεία η ανεξέλεγκτη καύση πλαστικών αντικειμένων και αμίαντου. Ειδικά ο αμίαντος προκαλεί σοβαρότατα προβλήματα και καρκίνο. Η αμιάντωση είναι μη αναστρέψιμη ουλή του πνεύμονα που οδηγεί σε σοβαρές αναπνευστικές δυσκολίες. Μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται ακόμη και αφού σταματήσει η έκθεση στον αμίαντο.
– Καρκίνος των πνευμόνων: Τα άτομα που εργάζονται συχνά με αμίαντο διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του πνεύμονα.
-Το μεσοθηλίωμα είναι ανίατη μορφή καρκίνου του εσωτερικού τοιχώματος του θώρακα ή του κοιλιακού τοιχώματος. Η συχνότητα εμφάνισής του στον γενικό πληθυσμό είναι πολύ χαμηλή, αλλά οι εργαζόμενοι με αμίαντο έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν τη νόσο.
– Καρκινογένεση: τεκμηριωμένος κίνδυνος από τον αμίαντο (μεσοθηλίωμα, καρκίνος πνεύμονα) και από τις διοξίνες/PAHs που παράγονται κατά την καύση πλαστικών.
– Αναπνευστικά νοσήματα: ερεθισμός αεραγωγών, επιδείνωση άσθματος και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας από την εισπνοή σωματιδίων και καπνού καύσης.
– Χρόνια έκθεση πληθυσμού: κάτοικοι, εργαζόμενοι σε παρακείμενες αγροτικές εκτάσεις και διερχόμενοι είναι δυνητικά εκτεθειμένοι, με τον κίνδυνο να αυξάνεται όσο παραμένει ανεξέλεγκτο το σημείο.
– Έμμεση έκθεση: πιθανή μόλυνση καλλιεργειών, ζωοτροφών ή υδάτων άρδευσης και ύδρευσης στην περιοχή. Επιπτώσεις στο περιβάλλον
– Ποιότητα νερού: πιθανή ρύπανση του ρέματος από απευθείας απόρριψη υλικών και από έκπλυση καταλοίπων καύσης, με ένδειξη ευτροφισμού (πρασινωπό και θολό νερό).
– Έδαφος: επιμόλυνση από ίνες αμιάντου και τέφρα καύσης, με δυνητικά μακρά παραμονή των ρύπων (ο αμίαντος δεν αποδομείται).
-Οικοσυστήματα: τοξικότητα σε υδρόβιους και χερσαίους οργανισμούς, με ενδεχόμενη βιοσυσσώρευση ρύπων στην τροφική αλυσίδα.
-Ατμοσφαιρική ρύπανση: εκπομπές αιωρούμενων σωματιδίων και οργανικών ρύπων από την καύση σε ανοιχτό χώρο, χωρίς κανένα σύστημα συγκράτησης ή διαχείρισης καυσαερίων.
