Μάλιστα, το Δημοτικό Συμβούλιο με ψήφισμά του έχει ζητήσει την άμεση παύση των εργασιών κάνοντας λόγο για «καταστροφή του ιστορικού τόπου και των μνημείων» της περιοχής, ενώ αναμένεται σήμερα Πέμπτη (2/4) να αποφασίσει την κατάθεση μήνυσης κατά παντώς υπευθύνου. Στην υποβολή μήνυσης έχει ήδη προχωρήσει και το Δασαρχείο για την διάνοιξη δρόμου, χωρίς την αδειοδότηση του. «Έχουμε ήδη τέσσερα λατομεία στον Δρυμό, τα οποία είναι ιδιοκτησίας του δήμου και τα μισθώνουμε εμείς. Δεν έχουμε θέμα με τη λατομική δραστηριότητα, το έχουμε αποδείξει. Όχι όμως στον ορεινό όγκο που έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικός τόπος. Το έχουμε τεκμηριωμένο ότι εκεί θα επέλθει ανεπανόρθωτη βλάβη στα μνημεία», υπογραμμίζει ο δήμαρχος Παντελής Τσακίρης.
Τα ιστορικά μνημεία που βρίσκονται στον ορεινό όγκο Ωραιοκάστρου
Στον ορεινό όγκο του δήμου Ωραιοκάστρου υπάρχουν μνημεία οχυρωματικών κατασκευών της αμυντικής γραμμής των συμμαχικών δυνάμεων της Αντάντ κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και μεταγενέστερες οχυρωματικές κατασκευές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Μετα από ενέργειες της δημοτικής αρχής η σημασία της περιοχής αναγνωρίστηκε θεσμικά, με τον χαρακτηρισμό της ως ιστορικού τόπου και ιστορικών μνημείων, με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού τον Ιούλιο του 2025.
Είχε προηγηθεί σε συνεργασία με το πανεπιστήμιο Μακεδονίας και τη Μητροπολιτική Αναπτυξιακή η καταγραφή των οχυρών σε μια προσπάθεια να αναδειχθούν. «Μετά από έξι χρόνια καταφέραμε να κηρυχθούν με ομόφωνη απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεότερων Μνημείων οι 17 οχυρωματικές κατασκευές ως μνημεία και το σύνολο του τόπου ως ιστορικός τόπος. Δύο κηρύξεις, σπάνιο για το υπουργείο Πολιτισμού», εξηγεί ο κ. Τσακίρης. Σύμφωνα με τον δήμαρχο, δύο λατομικοί συνεταιρισμοί, Interbeton (Τιτάνας) και «Ελλημέτ Ελληνικά Μεταλλεία Α.Ε.» προσβάλαν την υπουργική απόφαση στο Συμβούλιο της Επικρατείας για την κήρυξη του ιστορικού τόπου, με την υπόθεση ακόμα να μην έχει δικαστεί.
Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα, σύμφωνα με τον δήμαρχο Ωραιοκάστρου, στον ορεινό όγκο έχουν αδειοδοτηθεί τρεις νέοι λατομικοί χώροι, παρά τη σαφή αυτή θεσμική κατοχύρωση. «Πάνω στον ορεινό όγκο του Ωραιοκάστρου έχουν αδειοδοτηθεί νέοι λατομικοί χώροι. Είναι το λειτουργούν εδώ και χρόνια λατομείο Lafarge στο Μεσαίο και πάνω στον ορεινό όγκο έχουν δοθεί άδειες για άλλα τρία λατομεία», αναφέρει ο κ. Τσακίρης, εξηγώντας ότι ενώ ο χώρος βρίσκεται στα διοικητικά του όρια δεν έχει ιδιοκτησιακό, ανήκει στο ελληνικό δημόσιο.
Σημειώνεται ότι ο χώρος, ο οποίος πλέον έχει αναγνωριστεί θεσμικά ως ιστορικός τόπος, είχε στο παρελθόν χαρακτηριστεί λατομική περιοχή. Ο δήμος είχε προσβάλει τις περιβαλλοντικές αποφάσεις στο Συμβούλιο της Επικρατείας για τη λατομική δραστηριότητα, τις οποίες όμως έχει χάσει.
Οι επαφές του δήμου και οι ενέργειες της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων και του Δασαρχείου
Ήδη η δημοτική αρχή, μετά τις εξελίξεις για τις νέες αδειοδοτήσεις, έχει έρθει σε επικοινωνία με την Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων στη Θεσσαλονίκη, που είναι αρμόδια για την περιοχή, αναφέροντας ότι «με αυτό που γίνεται στον ορεινό όγκο υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να επέλθει ανεπανόρθωτη βλάβη στα μνημεία». Μάλιστα, σύμφωνα με τον δήμαρχο η Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων έχει ζητήσει τη διακοπή των εργασιών από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας Θράκης που έχει εκδώσει την άδεια, η οποία όμως παρέπεμψε για το θέμα στην Επιθεώρηση Μεταλλείων. «Ο δήμος ήδη ετοιμάζει εξώδικο που θα αποστελεί προς την Επιθεώρηση Μεταλλείων, αλλά και προς την Αποκεντρωμένη Διοίκηση αναφορικά με τη διακοπή των εργασιών που δεν έχει συντελεστεί έως σήμερα», τονίζει ο δήμαρχος.
Παράλληλα, το Δασαρχείο έχει υποβάλλει μήνυση κατά εταιρείας που προχώρησε σε διάνοιξη δρόμου εντός του δασικού χώρου για τη διευκόλυνση των εργασιών χωρίς την αδειοδότησή του. «Το θέμα είναι σοβαρό, είναι έγκλημα. Ο δήμος δεν κάνει πίσω σε αυτό το κομμάτι. Θα καταθέσουμε και εμείς μήνυση κατά παντός υπευθύνου για παράβαση καθήκοντος γιατί δεν αναστέλλεται η δραστηριότητα. Εμείς το έχουμε τεκμηριωμένο ότι εκεί επέρχεται ανεπανόρθωτη βλάβη στα μνημεία», υπογραμμίζει ο κ. Τσακίρης, ο οποίος είναι σε θέση να γνωρίζει πως «το αδρανές υλικό που θα βγάλουν τα λατομεία θα διοχετευτεί για την προβλήτα 6 στο λιμάνι Θεσσαλονίκης».
Προστασία του ιστορικού τόπου και άμεση παύση της λατομικής δραστηριότητας ζητά το Δημοτικό Συμβούλιο
Για προφανείς κινδύνους στον ορεινό όγκο κάνει λόγο στο ψήφισμά του Δημοτικό Συμβούλιο, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «η συνέχιση ή επέκταση της λατομικής δραστηριότητας εντός ή πλησίον ενός κηρυγμένου ιστορικού τόπου αποτελεί ευθεία απειλή για την ακεραιότητα των μνημείων και για το ίδιο το πολιτιστικό τοπίο της περιοχής». Κάνει λόγο μια πρακτική που υπονομεύει την ίδια την απόφαση της Πολιτείας και θέτει σε άμεσο κίνδυνο ένα τοπίο που έχει αναγνωριστεί ως πολιτιστικό αγαθό.
Το Δημοτικό Συμβούλιο στο ψήφισμα:
· εκφράζει την κατηγορηματική αντίθεσή του στη συνέχιση ή επέκταση της λατομικής δραστηριότητας εντός ή πλησίον του κηρυγμένου ιστορικού τόπου.
· ζητά την άμεση αναστολή και την οριστική παύση της λατομικής δραστηριότητας εντός των ορίων του κηρυγμένου ιστορικού τόπου,
· εκφράζει τη στήριξή του σε κάθε νόμιμη πρωτοβουλία που διασφαλίζει την προστασία και ανάδειξη του χώρου.
· καλεί την Πολιτεία, τα αρμόδια Υπουργεία και όλους τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν άμεσα στις απαραίτητες ενέργειες για την εφαρμογή της πολιτιστικής και περιβαλλοντικής νομοθεσίας.
· ζητά την λήψη όλων των αναγκαίων διοικητικών και θεσμικών μέτρων που θα διασφαλίσουν την προστασία και την ακεραιότητα του ιστορικού τοπίου
· δηλώνει ότι θα προβεί σε κάθε νόμιμη ενέργεια για την υπεράσπιση του ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής.
«Η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς αποτελεί συλλογική ευθύνη και προτεραιότητα όλων μας – η ιστορία αυτού του τόπου δεν είναι διαπραγματεύσιμη. Θα παρακολουθούμε στενά την εξέλιξη του ζητήματος και θα αξιοποιήσουμε κάθε νόμιμο μέσο για την προστασία του ιστορικού χαρακτήρα της περιοχής. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να παραμένει θεατής όταν τίθεται σε κίνδυνο ένα πολιτιστικό αγαθό που ανήκει σε όλους. Η ιστορία του τόπου μας δεν μπορεί και δεν πρέπει να αλλοιωθεί», καταλήγει το ψήφισμα.
Η δημοτική αρχή έχει ήδη αποσταλεί επιστολή και στους βουλευτές του νομού, ζητώντας την παρέμβασή τους και τη στήριξή τους στην προσπάθεια για παύση δραστηριοτήτων που έρχονται σε αντίθεση με τον χαρακτήρα του ιστορικού τόπου. Τέλος, το ψήφισμα πρόκειται να αποσταλεί προς την ΠΕΔΚΜ και την ΚΕΔΕ προκειμένου να πάρουν θέση και να το υιοθετήσουν.
