ΛΑΓΚΑΔΑΣvima : ( αφιέρωμα ) Από το Γκιρμίτς, στα Κρύα Νερά και το Κρυονέρι

Τον Οκτώβριο του 1922 κατέφτασαν στην περιοχή του Κρυονερίου περίπου 170 οικογένειες προσφύγων από τα Γανόχωρα της Ανατολικής Θράκης, 90 από το Ιντζέκιοϊ και 80 από τα χωριά Καστάμπολη, Σιμιτλί, Αράπ Χατζή, Αλμαλί και Καρατζάκιοϊ.
🔸Έναν χρόνο αργότερα εγκαταστάθηκαν στο χωριό 20 οικογένειες από το Τσαρίκ-Τσιχαράν και 90 από την περιοχή Ορντού του Πόντου, καθώς και πρόσφυγες από τα χωριά Κατράν, Γιατμίς, Καραντζά.
🔸Οι νεοφερμένοι από το Ιντζέκιοϊ αναχώρησαν τον Οκτώβριο του 1922 υπό την προστασία του ελληνικού στρατού, μέσω Ραιδεστού έφτασαν στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης και εγκαταστάθηκαν στα χωριά όπου είχαν φιλοξενηθεί και παλαιότερα, από το 1914 έως το 1920. Ένα εξ αυτών ήταν το Κρυονέρι, ενώ στον γειτονικό Λοφίσκο κατέφυγαν 65 οικογένειες από την ίδια περιοχή. Το Κρυονέρι και ο Λοφίσκος αποτέλεσαν ενιαία κοινότητα έως το 1928, ενώ οι οικονομικές σχέσεις των κατοίκων τους υπήρξαν στενές τον 20ό αιώνα.
🔸Αρχικά, οι πρόσφυγες έζησαν ειρηνικά στον οικισμό μαζί με τις τουρκικές οικογένειες, οι οποίες αποχώρησαν αργότερα, το 1923-1924. Στα χρόνια που ακολούθησαν, εγκαταστάθηκαν στο Κρυονέρι και λίγοι Βλάχοι από τη γύρω περιοχή. Ορισμένες προσφυγικές οικογένειες αρχικά διέμεναν σε σπίτια τα οποία είχαν εγκαταλείψει οι Τούρκοι, ενώ αργότερα, με τη βοήθεια του Εποικισμού, άρχισαν να χτίζουν τα δικά τους και να οργανώνουν την επαγγελματική ζωή τους.
🔸Η έλευση των προσφύγων από το Ιντζέκιοϊ προκάλεσε την αναβάθμιση της θρησκευτικής δραστηριότητας, καθώς έφεραν μαζί τους την καμπάνα από την εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Ιντζέκιοϊ και την εικόνα των Μακκαβαίων από την ομώνυμη μονή στην ιδιαίτερη πατρίδα τους. Μάλιστα, έχτισαν το ομώνυμο εκκλησάκι, όμως η εικόνα των Μακκαβαίων παρέμεινε στον ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου του Κρυονερίου. Τη δε καμπάνα οι Κρυονερίτες Ιντζεκιώτες την τοποθέτησαν σε δύο ψηλά καραγάτσια δίπλα στο τζαμί, το οποίο μετά την αποχώρηση των Τούρκων μετέτρεψαν στον ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου, σε ανάμνηση της εκκλησίας της χαμένης πατρίδας.
Παράλληλα, οι κάτοικοι προσπάθησαν από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα να οργανώσουν την εκπαίδευση στο χωριό – το Δημοτικό Σχολείο Κρυονερίου ανεγέρθηκε το 1930.
🔸Μετά την απελευθέρωση, το 1912, σημειώθηκαν πολλές διοικητικές αλλαγές στην περιοχή. Το Κρυονέρι και ο Λοφίσκος μαζί με την Αρετή και την Αυγή αρχικά αποτέλεσαν ενιαία κοινότητα.
🔸Το 1918 ιδρύθηκε η κοινότητα Καρά Ομερλή με έδρα τον ομώνυμο οικισμό (Λοφίσκος) και σε αυτήν προσαρτήθηκαν οι γειτονικοί Γκιρμίτς (Κρυονέρι) και Τσερνίκ (Αρετή). Η ονομασία του οικισμού πέρασε από τρία στάδια: έως το 1927 καλούνταν Γκιρμίτς, έως το 1949 Κρύα Νερά και έκτοτε λέγεται Κρυονέρι.
🔸Τα πληθυσμιακά δεδομένα, βάσει των επίσημων κρατικών απογραφών, έχουν ως εξής: το 1913, στο Κρυονέρι διέμεναν 970 κάτοικοι, το 1920 1.127, το 1928 781, το 1940 1.085, το 1951 1.083, το 1961 1.131 και το 1971 918 άτομα. Τις δεκαετίες του 1950 και του 1960 μετακόμισαν στην περιοχή κάτοικοι από τα γύρω μικρότερα χωριά, όπως η Νέα Σεβάστεια, με αποτέλεσμα να ενισχυθεί προσωρινά ο πληθυσμός του οικισμού
Πληροφορίες: Δήμος Λαγκαδά, Ιστορία και Πολιτισμός
Φωτογραφία: Το χωριό Κρυονέρι. Όπως φαίνεται απο την θέση ”Δάσκαλου Βρύση” του όρους Βερτίσκος. Φωτογραφία Αλέξανδρος Θ. Χουβαρδάς